Karcinom dojke

Karcinom dojke

Karcinom dojke je najčešći maligni tumor i  jedan od vodećih uzroka prijevremene smrti kod žena. Smatra se da u svijetu ima više od milion novooboljelih godišnje1.

Svake godine u Bosni i Hercegovini se registruje više od 1100 novooboljelih1.

Tačni uzroci nastanka karcinoma dojke još uvek nisu poznati, a identifikovani faktori rizika koji mogu doprinijeti razvoju ove bolesti su sljedeći2:

  • starija životna dob,
  • porodična istorija,
  • izloženost ženskim reproduktivnim hormonima
  • navike u ishrani
  • benigna bolest dojke
  • okolinski faktori.

Kako se dijagnostikuje rak dojke?

Većinu tumora dojke otkriju same bolesnice, najčešće kao male čvoriće u dojci, uglavnom bezbolne. Zato ljekari preporučuju da sve žene obavljaju redovne samo-preglede dojki jednom mjesečno.

Uz klinički pregled, potrebno je raditi i mamografiju godišnje ili dva puta godišnje kod starijih žena i žena koje imaju povećan rizik za nastanak karcinoma dojke.

Ukoliko se samopregledom napipa čvorić ili mamografski nalaz nije uredan, ljekar može preporučiti biopsiju, odnosno hiruršku intervenciju - u zavisnosti od proširenosti bolesti u dojci i istostranoj pazušnoj jami. Nakon hiruške intervencije uzorak tumora i okolnog zahvaćenog tkiva se šalje na histopatološku analizu, kako bi se u potpunosti sagledala priroda tumora i stadijum bolesti. Liječenje karcinoma dojke direktno zavisi od prirode tumora i stadijuma bolesti u kojem se ona otkriva.

 

onko3

Karcinom dojke se dijeli na „rani“ i „metastatski“ u zavisnosti od veličine tumora i proširenosti bolesti. Kod većine žena karcinom dojke se otkriva u ranoj fazi i 80% tih žena će živjeti duže od 5 godina od momenta postavljanja dijagnoze3,4. Metastatska bolest znači da se bolest proširila do udaljenih organa. Prosječna dužina preživljavanja ukoliko se bolest dijagnostikuje u ovoj fazi je 18 – 30 meseci5.  

Postoji nekoliko tipova karcinoma dojke, tako da je neophodno utvrditi da li su u tumoru prisutni estrogeni i progesteronski receptori i odrediti HER2 status. Prisustvo velikog broja HER2 receptora na površini malignih ćelija (HER2 pozitivni tumori) pokazuje sklonost tumora ka bržem rastu i širenju u udaljene organe.

Smatra se da je 18-20% karcinoma dojke HER2 pozitivno6.

Liječenje karcinoma dojke

S obzirom da postoje različiti tipovi karcinoma dojke, veoma je važno postaviti tačnu i detaljnu dijagnozu prije odluke o individualnoj terapiji. Liječenje karcinoma dojke podrazumjeva nekoliko terapijskih opcija koje imaju za cilj izlječenje ili ograničenje širenja bolesti uz olakšanje simptoma.

Primarna sistemska terapija (neoadjuvantna terapija)
U zavisnosti od vrste, proširenosti i veličine tumora, ponekad je potrebno primijeniti primarnu sistemsku terapiju kako bi se smanjila veličina tumora prije hirurške intervencije.

Hirurgija 
Primarni tumori se uglavnom uklanjaju hirurškim putem. Tip hirurške procedure zavisi od stadijuma bolesti, tipa tumora, starosti, opšteg stanja bolesnice. Operacijom se može ukloniti cijela dojka (mastektomija) ili samo dio dojke sa tumorom i njegovom okolinom, kao i limfni čvorovi iz istostrane pazušne jame.

Radioterapija 
Zračna terapija podrazumeva izlaganje X-zracima visoke energije predjela operisane dojke i regionalnih limfnih čvorova. Obično se sprovodi nakon hirurške intervencije da bi se smanjio rizik od pojave lokalnog recidiva.

Hormonska terapija 
Smatra se da 2/3 tumora dojke imaju povećanu ispoljenost estrogenih receptora i oni se označavaju kao HER pozitivni7. Hormonska terapija se tada primenjuje u adjuvantnom pristupu ili u liječenju metastaske bolesti.

Hemoterapija 
Hemoterapija se primenjuje u adjuvantnom pristupu, kao i u terapiji uznapredovale bolesti. Obično se primjenjuju lijekovi iz grupe antraciklina, taksana, fluoropirimidina.

Biološka terapija 
Monoklonalna antitijela predstavljaju ciljanu terapiju karcinoma dojke.


 

REFERENCE

1. Ferlay J, Shin HR, Bray F, Forman D, Mathers C and Parkin DM. GLOBOCAN 2008 v1.2, Cancer Incidence and Mortality Worldwide: IARC CancerBase No. 10 [Internet]. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2010. Available from: http://globocan.iarc.fr, accessed on 24/10/2011.

2. Burstein HJ, Harris JR, Morrow M. Malignant Tumors of the Breast. In: DeVita VT, Lawrence TS, Rosenberg SA, eds. DeVita, Hellman, and Rosenberg's Cancer: Principles and Practice of Oncology. 8th ed. Philadelphia, Pa: Lippincott Williams & Wilkins; 2008: 1606-1654.

3. Burstein HJ et al. Primary care for survivors for breast cancer. N Engl J Med 343: 1086-1094, 2000.

4. Greenlee R et al. Cancer Statistics 2000. CA Cancer J Clin 50:7-33, 2000.

 

5. Perez EA. Current Management of Metastatic Breast Cancer. Seminars in Oncology 1999; 21(Suppl.7):19–24.

 

6. Slamon DJ, Clark GM, Wong SG, et al: Human breast cancer: Correlation of relapse and survival with amplification of the HER-2/neu oncogene. Science 235:177–182,1987.

 

7. K. C. Chu and W. F. Anderson. Rates for breast cancer characteristics by estrogen and progesterone receptor status in the major racial/ethnic groups. Breast Cancer Research and Treatment 74: 199-211, 2002.