Karcinom pluća

Karcinom pluća nastaje nekontrolisanim umnožavanjem malignih ćelija u plućima. Karcinom pluća zauzima prvo mjesto po učestalosti i predstavlja najčešći uzrok smrti od malignih bolesti1.

Smatra se da u svijetu ima više od 1.6 miliona novooboljelih godišnje1. U Bosni i Hercegovini svake godine oboli oko 1503 osobe1.

 

Vrste karcinoma pluća

Postoje 2 osnovne vrste karcinoma pluća:

  1. mikrocelularni (sitnoćelijski, SCLC) i
  2. nemikrocelularni (nesitnoćelijski, NSCLC) karcinom pluća.

 

Vrlo je važno odrediti vrstu karcinoma pluća, jer se mikrocelularni i nemikrocelularni karcinom liječe na različit način.

Nemikrocelularni karcinom pluća je najčešći i javlja se u 80% slučajeva2. U okviru ove vrste postoje 3 podvrste: adenokarcinom, skvamocelularni karcinom i krupnoćelijski karcinom.

 

Faktori rizika

Najznačajniji faktor rizika za oboljevanje od karcinoma pluća je pušenje. Pušenje je uzročnik 90% slučajeva karcinoma pluća3.

Dim cigarete sadrži više od 60 hemijskih supstanci koje dokazano pokreću maligni proces u organizmu. Rizik od smrti uslijed karcinoma pluća se direktno povećava sa dužinom pušačkog “staža“ i brojem cigareta dnevno3.

Pasivno pušenje se smatra uzročnikom 25% slučajeva nemikrocelularnog karcinoma pluća kod nepušača4. Partneri pušača imaju 20% više šansi da razviju karcinom pluća4.


Od ostalih faktora rizika treba pomenuti pulmonarnu tuberkulozu, jonizirajuće zračenje, kao i zagađenje vazduha i genetske predispozicije5.

 

Simptomi

Karcinom pluća je podmukla bolest, jer se simptomi vrlo često ne ispoljavaju dok bolest ne uznapreduje.

Simptomi na koje treba obratiti pažnju su2:

  1. suhi kašalj koji dugo traje (3-4 nedelje i duže)
  2. osećaj nedostatka vazduha
  3. otežano disanje
  4. bol u grudnom košu
  5. iskašljavanje krvi ili sukrvice
  6. zviždanje u grudima
  7. zapaljenja pluća ili bronhitisi koji duže traju ili se ponavljaju sa iste strane
  8. promuklost koja traje više nedelja
  9. neobjašnjiv umor
  10. gubitak apetita i tjelesne težine
  11. bol u ramenu i ruci sa slabošću ruke
  12. oticanje glave i vrata

Ovi simptomi se mogu javiti i kod drugih, bezazlenijih oboljenja, ali svakako zahtijevaju odlazak kod ljekara.

 

Dijagnostičke metode

Najznačajnije dijagnostičke metode koje se koriste su:

  1. Fizikalni pregled
  2. Bronhoskopija
  3. Imidžing metode (radiografija grudnog koša, ultrazvuk abdomena, skener grudnog koša)
  4. Perkutana i hirurška biopsija

 

Liječenje

Ukoliko se otkrije u ranoj fazi, karcinom pluća može biti izlječiva bolest. Nažalost, većina slučajeva nemikrocelularnog karcinoma pluća dijagnostikuje se kada je bolest već u odmakloj fazi.

Postoji nekoliko terapijskih pristupa u liječenju karcinomu pluća:

  1. Hirurgija
  2. Hemioterapija – citostatici
  3. Savremena molekularna (ciljana) terapija - pored bolje efikasnosti ima manje neželjenih dejstava, te je kvalitet života oboljelog unaprijeđen
  4. Zračenje

 

Jedna ili više terapijskih opcija se mogu primijenjivati u zavisnosti od vrste karcinoma, stadijuma bolesti, proširenosti tumora na druge organe, kao i opšteg stanja i godina pacijenta.

 

REFERENCE

1. Ferlay J, Shin HR, Bray F, Forman D, Mathers C and Parkin DM. GLOBOCAN 2008 v1.2, Cancer Incidence and Mortality Worldwide: IARC CancerBase No. 10 [Internet]. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2010. Available from: http://globocan.iarc.fr, accessed on 24/10/2011.

2. Schrump DS, Giaccone G, Kelsey CR, Marks LB. Non-Small-Cell Lung Cancer. In: DeVita VT, Lawrence TS, Rosenberg SA, eds. DeVita, Hellman, and Rosenberg's Cancer: Principles and Practice of Oncology. 8th ed. Philadelphia, Pa: Lippincott Williams & Wilkins; 2008: 896-945.

3. Alberg AJ, Samet JM. Epidemiology of lung cancer. Chest 2003;123(1 Suppl):21S–49S.

4. National Research Council (NRC), Committee on Passive Smoking. Environmental tobacco smoke: measuring exposures and assessing health effects. Washington, DC; National Academy Press, 1986.

5. Boyle, P, Levin, B. (eds) World Cancer Report 2008. (IARC Press, 2008).