Transplantacija

Šta je transplantacija?

  

Transplantacija je hirurška intervencija kojom se uklanja organ iz jedne osobe i taj organ se stavlja u organizam druge osobe.

 

Transplantacija se izvodi kada neki od organa primaoca više ne funkcioniše ili je trajno oštećena njegova funkcija nekom povredom ili bolešću. Transplantacija organa može produžiti život i znatno uticati na poboljšanje kvaliteta života mnogih pacijenata kod kojih je dijagnostikovana hronična slabost bubrega, jetre ili srca. Mada pacijenti koji imaju hroničnu slabost bubrega mogu biti liječeni i hemodijalizom, najbolje rješenje za njih je da dobiju novi bubreg. U slučaju hronične slabosti jetre, srca ili pluća, transplantacija je jedina alternativa.

 

Koji se organi mogu transplantirati?

Organi koji se mogu transplantirati su:

  • jetra
  • bubreg
  • pankreas
  • istovremeno bubreg/pankreas
  • srce
  • pluća
  • istovremeno srce/pluća
  • crijeva

 

Transplantacija bubrega

Najčešći uzrok nastanka hronične slabosti bubrega je šećerna bolest (Diabetes mellitus). Nekontrolosani ili slabo kontrolisani povišen krvni pritisak je drugi po redu uzročnik hronične slabosti bubrega. Drugi uzroci koji mogu da dovedu do slabosti bubrega su: autoimune bolesti, urođene anomalije bubrega i akutne infekcije.
Prva uspješna transplantacija bubrega obavljena je 1954, i od tada je napravljen veliki pomak u ovoj oblasti. Danas se transplantacija bubrega izvodi širom svijeta kao rutinska procedura, a najveći problem predstavlja ograničen broj organa raspoloživih za transplantaciju. Jednogodišnje preživljavanje transplantiranog bubrega je 85-90%  a incidenca smrtnosti kod transplantiranih pacijenata je veoma mala.

Deca koja imaju bubrežnu insuficijenciju imaju znatno bolju šansu za dugotrajno preživljavanje poslije transplantacije, nego na dijalizi.

Oko 10 do 15 posto bolesnika ima srodne davaoce među članovima najuže porodice. Svi ostali moraju da čekaju kadaveričnu transplantaciju (transplantaciju sa preminule osobe).

 

Transplantacija jetre

Kod pacijenata sa teškom slabošću jetre, transplantacija je jedina opcija. U 1998, oko 4,450 transplantacija jetre je urađeno u SAD a oko 3,500 u Evropi.

 

Problem odbacivanja presađenog organa

Najveća prijetnja transplantiranim pacijentima je rano odbacivanje transplantiranog organa pod uticajem sopstvenog imunog sistema. Zbog toga pacijenti moraju da uzimaju lijekove koji će suprimirati imuni odgovor i spriječiti odbacivanje. Odbacivanje novog bubrega vodi u gubitak transplantiranog organa i povratak na dijalizu. Za pacijente sa transplantiranim srcem, jetrom ili plućima, gubitak  transplantiranog organa predstavlja momentalni rizik po život. Obično se primjenjuje kombinacija nekoliko imunosupresivnih lijekova, a terapija je doživotna.

 

Reference

  1. Ekberg H, et al. N Eng J Med 2007; 357: 2562-75
  2. Ciancio G et al. Transplantation 2004; 77: 252-8
  3. Flechner SM et al. Am J Transplant 2004; 4: 1776-85
  4. Molina MG et al. Transplantation 2004; 77: 215-20
  5. Ekberg H et al. Am J Transplant 2007;7:560-570